Je weet zeker dat de Everest de hoogste berg ter wereld is. Maar dan vraagt iemand: “Hoger dan wat precies?” En opeens staat dat zekere antwoord op losse schroeven. Want de vraag is minder simpel dan hij lijkt, en de werkelijkheid is een stuk gekker dan je op de middelbare school leerde.
Van een vulkaan in Hawaii die de Everest stiekem verslaat tot klimbers die records breken op manieren die weinig mensen kennen: dit zijn de weetjes over de hoogste bergen ter wereld die in geen enkele aardrijkskundeles voorbijkomen.
Hoe meten we eigenlijk ‘de hoogste’?
Het antwoord hangt volledig af van je meetpunt. De klassieke methode is hoogte boven zeeniveau, en daarin wint Mount Everest met 8.849 meter. Maar meet je vanaf het middelpunt van de aarde, dan is het de Ecuadoriaanse vulkaan Chimborazo die wint. Door de bolling van de aarde aan de evenaar steekt zijn top namelijk ruim 6.384 kilometer ver uit het aardmiddelpunt, tegenover 6.382 kilometer voor de Everest. Chimborazo is officieel “maar” 6.263 meter hoog, maar staat toch verder van het centrum van onze planeet dan de Everest. Verwarrend? Zeker. Maar ook fascinerend.
De Everest groeit nog steeds
De hoogste berg ter wereld staat niet stil. De Indische tektonische plaat schuift nog altijd onder de Euraziatische plaat, waardoor het Himalayagebergte millimeter per millimeter omhoogkruipt. Dat klinkt onbeduidend, maar over geologische tijdschalen telt het op. De officiële hoogte werd recent ook opnieuw vastgesteld: na een gezamenlijke meting door China en Nepal in 2020 staat de teller nu op 8.848,86 meter. Een fractie hoger dan de vorige officiële meting. Over tien jaar zou het getal opnieuw kunnen veranderen.
Mauna Kea: de underdog die wint als je anders telt
Als je de hoogte meet vanaf de basis van een berg, ook al ligt die basis onder water, dan is Mauna Kea op Hawaii veruit de indrukwekkendste berg op aarde. Zijn basis ligt op de oceaanbodem, en van daar tot de top meet hij ruim 10.000 meter. Meer dus dan de Everest. Aan de oppervlakte zie je alleen de bovenste 4.205 meter, wat hem op geen enkele klassieke lijst brengt. Maar als totale bergmassa is Mauna Kea een reus waar de Everest niet tegenop kan.
K2: de top die niemand wil halen
K2 is met 8.611 meter de tweede hoogste berg ter wereld, maar in bergkringetjes wordt hij gevreesd als geen ander. Voor elke vier klimmers die de top bereiken, sterft er gemiddeld één tijdens de poging. Dat dodelijkheidspercentage ligt significant hoger dan bij de Everest. K2 heeft geen makkelijke route, kent extreme weersomstandigheden en biedt nauwelijks geschikte biwakplaatsen hoog op de berg. In de winter werd de top decennialang als onbereikbaar beschouwd, tot een Nepalees team in januari 2021 die grens voor het eerst verbrak. Tot op vandaag geldt K2 als de meest veeleisende achtduizender.
De doodszone: wat je lichaam doet boven 8.000 meter
Boven 8.000 meter is er zo weinig zuurstof dat je lichaam het simpelweg niet bijhoudt. Je hersenen, spieren en organen beginnen langzaam af te takelen. Bergbeklimmers noemen dit gebied de doodszone, en de naam is niet overdreven. Zonder extra zuurstof kan een mens er maximaal enkele dagen overleven.
- De luchtdruk is er nog maar een derde van wat je op zeeniveau ervaart.
- Je lichaam verbrandt spierweefsel als brandstof omdat er nauwelijks calorieën kunnen worden opgenomen.
- Hallucinaties, extreme vermoeidheid en een vertroebeld oordeelsvermogen zijn reële gevaren.
- Zelfs met extra zuurstof uit een fles klim je op het niveau van iemand die uitgeput is na een marathonloop.
Elke minuut die je boven die grens doorbrengt, kost je lichaam iets wat het niet meer terugkrijgt. Klimmers spreken over de top bereiken als “overleven met stijl”.
Belgische klimmers op het dak van de wereld
België is geen bergland, maar dat heeft een handvol vastberaden klimmers er niet van weerhouden om de hoogste toppen te bereiken. Joëlle Brupbacher, Ingrid Baeyens en Damien Largeron zijn namen die in Belgische alpinismekringen bekendheid genieten. De bekendste Belgische hoogtebergloper is ongetwijfeld Nicolas Monfort, maar ook minder bekende namen maakten de oversteek. Opmerkelijk: België heeft geen eigen achtduizender, geen uitgestrekte bergketens en nauwelijks gletsjers, maar stuurt toch geregeld klimmers naar de zwaarste routes ter wereld. Die onwaarschijnlijke combinatie maakt het des te indrukwekkender.
Recordjes die niemand verwachtte
De snelste beklimming van de Everest staat op naam van de Nepalese klimmer Pemba Dorje Sherpa, die de top bereikte in minder dan acht uur en tien minuten vanaf basiskamp. Acht uur. Voor context: de meeste expedities doen daar meerdere weken over, met acclimatisatie en al.
Het record voor het vaakst beklommen staat ook op naam van een Sherpa: Kami Rita Sherpa heeft de top inmiddels meer dan dertig keer bereikt. Niet als toeristische gids, maar als professionele klimmer die expedities ondersteunt.
De jongste persoon ooit op de Everest was Jordan Romero, een Amerikaans jongetje van 13 jaar, wat internationaal tot stevige discussies leidde over de minimumleeftijd voor dergelijke expedities.
De berg die op de kaart staat maar geen naam heeft
In het Karakorumgebergte in Pakistan staan meerdere toppen die officieel alleen een codenummer dragen. K2 zelf dankt zijn naam aan het feit dat hij de tweede piek was die de Britse landmeter Thomas George Montgomerie in 1856 registreerde als “K” voor Karakorum. Een eigenlijke plaatselijke naam heeft de berg nooit gekregen die algemeen ingang vond. Sommige pieken in dezelfde regio hebben tot op vandaag alleen maar een letter en een cijfer als identificatie. Geen lokale legende, geen verhaal, gewoon een coördinaat op een kaart.
Waarom het antwoord over tien jaar misschien anders is
De tectoniek stopt niet. Het Himalayagebergte stijgt nog steeds, zij het langzaam. Tegelijk zorgt klimaatverandering voor het smelten van ijslagen op bergtoppen, wat de gemeten hoogte juist kan doen dalen. Of de Everest over tien jaar iets hoger of lager staat genoteerd, hangt af van welk effect het snelst gaat. Wetenschappers meten dit met steeds preciezere GPS-technieken, en nieuwe officiële metingen zijn dus een kwestie van tijd. De vraag “wat is de hoogste berg ter wereld?” heeft vandaag een antwoord, maar dat antwoord is technisch gezien nooit definitief.
De Everest is de hoogste berg ter wereld als je meet vanaf zeeniveau, dat klopt. Maar afhankelijk van hoe je meet, wie er klimt en wat je precies telt, verschuift dat beeld flink. Een Hawaiiaanse vulkaan wint het op totale hoogte, een andere berg steekt het verst uit in de ruimte, en de gevaarlijkste top is lang niet de bekendste. De bergen zijn ingewikkelder dan die ene zin uit het aardrijkskundeboek doet vermoeden.
